TW-przetwórstwo tworzyw sztucznych(1), Mechanika i budowa maszyn agh, MIBM, techniki wytwarzania, tw od Maciek

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
Techniki wytwarzania. Wykład(10.01.12) i ćwiczenia (04.01.12).
PRZETWÓRSTWO TWORZYW SZTUCZNYCH
Tworzywa sztuczne
- materiały, których podstawowym składnikiem są syntetyczne,
naturalne lub modyfikowane polimery uzupełnione dodatkami innych substancji
pomocniczych, np. plastyfikatory, stabilizatory, modyfikatory.
Tworzywa sztuczne znajdują obecnie powszechne zastosowanie w technice i w życiu
codziennym. Jest to głównie spowodowane łatwością ich formowania, różnorodnością
własności, trwałością oraz względami ekonomicznymi. W porównaniu z metalami,
przetwórstwo tworzyw sztucznych jest tańsze i mniej pracochłonne, a straty materiału w
produkcji nie przekraczają 1-5%.
Najbardziej popularne techniki uzyskiwania produktów z tworzyw sztucznych to techniki
wtryskowe i techniki wytłaczania.
Zalety:
-łatwe formowanie przedmiotów o skomplikowanych kształtach
-mała gęstość, wynosząca dla większości tworzyw 0,8-1,5 g/cm
3
-korzystny stosunek wytrzymałości mechanicznej do ciężaru właściwego
-dobre właściwości mechaniczne i elektroizolacyjne
-bardzo dobra odporność chemiczna i wysoka odporność na działanie wody
-dobry wygląd wyrobów(barwa, połysk, powierzchnia)
-długa żywotność bez konieczności konserwacji
Wady:
-wytrzymałość mechaniczna gorsza od metali(kompozyty szklane i węglowe zbliżoną
wytrzymałość)
-duże pełzanie-większe niż metali(granica plastyczności 50-60
o
C)
-mała stabilność własności wytrzymałościowych oraz skłonność do przechodzenia w stan
kruchości przy zmianie temperatur(szczególnie w przypadku zimna-tworzywa sztuczne
nie lubią niskich temperatur)
-mała stabilność kształtu wynikająca z małej sztywności
-duża rozszerzalność cieplna- 5-20 razy większa niż metali
-mała twardość w porównaniu do stali – 10-100 razy mniejsza
-mała odporność cieplna- zwykle 60-150
o
C; są tworzywa odporne na temperatury powyżej
400
o
C
Grupy tworzyw sztucznych:
-termoplastyczne
-termoutwardzalne
-chemoutwardzalne
-elastomery
Klasyfikacja tworzyw sztucznych.
Tworzywa sztuczne możemy podzielić w zależności od ich właściwości, czyli:

Ze względu na właściwości sprężysto-plastyczne:
-elastomery
-plastomery

Ze względu na właściwości termiczne:
-termoplasty
-duroplasty
Elastomery.
Są to tworzywa, które w temperaturze pokojowej wykazują dużą zdolność do odkształceń
i wydłużeń(zazwyczaj powyżej 100%), przy równoczesnym zachowaniu
sprężystości(powracają do pierwotnego kształtu).
Przykładowe elastomery: kauczuki syntetyczne, silikony.
Plastomery.
Charakteryzują się małym odkształceniem w temperaturze pokojowej przy zachowaniu
własności sprężystych. Zeszklenie zachodzi powyżej temperatury pokojowej.
Tworzywa termoplastyczne/termoplasty
(plastomery także są zaliczane do termoplastów)
Są to tworzywa sztuczne, które w określonej temperaturze i przy odpowiednim ciśnieniu
mają właściwości plastyczne. Można je kształtować w procesach wytłaczania lub
wtryskiwania w podwyższonej temperaturze, a po szybkim ochłodzeniu nabierają
własności użytkowych.
Termoplasty można przetwarzać wielokrotnie, jednak po każdym kolejnym przetworzeniu
zazwyczaj pogarszają się ich własności użytkowe na skutek zjawiska depolimeryzacji.
Własności tych tworzyw pozwalają na wytwarzanie wyrobów o bardzo złożonych
kształtach.
Najczęściej stosowane:
PE-polietylen(PE- LD-polietylen o małej gęstości, np. worki, folie; PE-HD-polietylen o
dużej gęstości, np. rury, armatura);
PP-polipropylen(wnętrza cystern, butelki);
PS(lub HIPS)-polistyren;
PVC-polichlorek winylu,
POM-polioksymetylen (np. koła zębate);
PET-politereftalan etylenu;
PMMA-polimetakrylan metylu.
Duroplasty
(termoutwardzalne lub chemoutwardzalne)
Tworzywa termoutwardzalne- polimery przechodzą nieodwracalnie ze stanu plastycznego
w stan utwardzony pod wpływem temperatury.
Kształtowanie odbywa się pod ciśnieniem w podgrzewanych formach.
Ze względu na rodzaj zastosowanych żywic tworzywa sztuczne termoutwardzalne
dzielimy na:
-fenolowe
-melaminowe
-poliestrowe
-mocznikowe
-melaminowo- fenolowe
-allilowe
-epoksydowe
Tworzywa chemoutwardzalne
- polimery przechodzą ze stanu plastycznego w stan
utwardzony pod wpływem czynników chemicznych, np. żywic epoksydowych czy
poliestrowych(te dwa rodzaje stosowane są najczęściej). Charakteryzują się podobnymi
właściwościami jak tworzywa termoutwardzalne, z tą jednak różnicą, że proces
twardnienia przebiega nie pod wpływem podwyższonej temperatury, lecz substancji
chemicznych zwanych utwardzaczami. I w tym przypadku jest to proces nieodwracalny, a
raz utwardzone tworzywo nie może już przejść z powrotem w stan plastyczny. Proces
utwardzania zachodzi szybciej w temperaturach wyższych niż pokojowa.
Rodzaje tworzyw sztucznych

Kauczuk naturalny- podstawowy składnik wyrobów gumowych. Odporny na
działanie wysokich ciśnień.

Kauczuk syntetyczny -podstawowy składnik gumy. Rodzaje: PU/PUR-
poliuretan(np. gąbka do mycia naczyń); PB-polibutadien (np. opony); poliestry.

Żywice poliestrowe(np. zastosowanie w łodziach i statkach)

Żywice epoksydowe(np. osnowa przy produkcji laminatów)

PPTA-popularnie KEVLAR-stworzony z włókien sztucznych bardzo odpornych na
rozciąganie. Jest 5 razy wytrzymalszy niż stal, odporny na korozję i wiele kwasów.
Produkuje się z niego kamizelki ochronne, rakiety tenisowe, karoserię bolidów,
kaski, deski snowboardowe, liny.
Ciek awostk a: samochód wyproduk owany z k evlaru to Yamaha OX99 -11(odsyłam tu po więcej informacji:
Polskim autem stworzonym z duroplastu był(i jest) słynny
Trabant.
Dodatki do tworzyw sztucznych:
Napełniacze
-dodawane do tworzyw w celu otrzymania żądanych własności
wytrzymałościowych, sztywności, odporności cieplnej, odpowiedniego współczynnika
tarcia, rozszerzalności liniowej, przewodnictwa cieplnego, właściwości
elektroizolacyjnych lub prądoprzewodzących.
Stabilizatory
-są substancjami przeciwdziałającymi termicznemu rozkładowi polimeru w
warunkach przetwórstwa(s.termiczne) oraz rozkładowi pod wpływem tlenu i promieni
ultrafioletowych w czasie użytkowania wyrobów z tworzyw sztucznych(antyutleniacze).
Polimery modyfikujące
-dodawane w ilości kilkudziesięciu procent do tworzyw,
modyfikują własności mechaniczne, cieplne i inne.
Plastyfikatory(zmiękczacze)-
ułatwiają przetwórstwo oraz modyfikują mechanicznie i
cieplnie właściwości tworzyw.
Środki barwiące
-pigmenty nieorganiczne i organiczne nadające trwałą barwę, tworzą
nieprzeźroczyste wybarwienia. Barwniki całkowicie rozpuszczalne w tworzywie,
rozjaśniacze lub wybielacze optyczne.
Opóźniacze palenia
-wywołują efekt samogaśnięcia tworzyw na skutek wydzielania dużej
ilości niepalnych gazów, które odcinają dopływ tlenu do palącego się materiału.
Porofory
-umożliwiają otrzymanie tworzyw spienionych, porowatych.
Środki smarujące
- zmniejszają tarcie wewnętrzne przetwarzanego materiału, obniżają
adhezję* tworzywa do gorących powierzchni.
*adhezja- przyleganie,
łączenie się powierzchni dwóch różnych (stałych lub ciekłych) ciał (faz) na skutek przyciągania
międzycząsteczkowego. Przykładem adhezji jest klejenie,
akładanie warstw metalicznych.
Antystatyki-
modyfikują powierzchniowe własności tworzywa lub zmniejszają oporność,
eliminując elektryzowanie się tworzywa.
METODY/TECHNOLOGIE PRZETWÓRSTWA TWORZYW SZTUCZNYCH
-formowanie wtryskowe
-wytłaczanie(np. wytłaczanie z rozdmuchiwaniem)
-formowanie próżniowe i ciśnieniowe
-wytwarzanie laminatów
-inne technologie: prasowanie, odlewanie, powlekanie, zgrzewanie
Formowanie wtryskowe.
Etapy procesu wtrysku:
-suszenie tworzywa
-ogrzewanie i upłynnianie
-wtrysk właściwy
-stygnięcie
-opróżnianie formy
-zamknięcie formy
-oczyszczanie produktu
Techniki wtrysku:
1.
Wtrysk sekwencyjny.
2.
Wtrysk wielokomponentowy
3.
Wtrysk z doprasowaniem
4.
Wtrysk z rozdmuchiwaniem
5.
Reaktywne formowanie wtryskowe
METODY PRZYGOTOWANIA TWORZYW SZTUCZN YCH:
-obróbka wstępna
-rozdrabnianie(stosuje się je także przy recyklingu tworzyw sztucznych)
-mieszanie
-homogenizacja(ujednorodnianie)
-suszenie
(w złożu fluidalnym polega na przedmuchiwaniu gorącego powietrza z dużą
intensywnością przez zbiornik z dnem porowatym. W zbiorniku znajduje się
drobnoziarnisty materiał suszony, który tworzy z przepływającym powietrzem złoże
fluidalne) (suszenie przeciwprądowe granulatu-polega na ciągłym przepuszczaniu przez
granulat od dołu powietrza suszącego, a od góry wilgotnego granulatu. W miarę suszenia
granulat jest odbierany od dołu. Podczas łączenia tworzywa ze środkami dodatkowymi
otrzymuje się mieszankę o nietrwałej jednorodności. )
Podstawowe parametry procesu wtrysku:
Temperatura wtrysku-
temperatura, przy której tworzywo uzyskuje odpowiednią płynność,
inna dla każdego rodzaju tworzywa, zależy tez od ciśnienia wtrysku.
Temperatura stopu
-jest to temperatura uplastycznionego tworzywa, na którą maja wpływ
temperatury w poszczególnych strefach cylindra oraz czas przebywania tworzywa w
cylindrze.
Ciśnienie wtrysku
- ciśnienie jest wytwarzane poruszającym się ruchem postępowym
ślimaka powodujące wtryśnięcie uplastycznionego tworzywa. Jest to parametr określony
dla każdej wtryskarki. Ciśnienie wtrysku różni się od ciśnienia w formie, które jest niższe
i stanowi od 35 do 70% ciśnienia wtrysku.
Ciśnienie docisku
- jest to ciśnienie po zakończeniu wtrysku i wypełnieniu tworzywem
formy. Zabezpiecza tworzywo przed cofnięciem się z formy.
Czas chłodzenia
-czas niezbędny do zastygnięcia tworzywa w formie. Zależy od rodzaju
tworzywa i konstrukcji formy.
Czas wtrysku
-całkowity czas jednego procesu. Zależy do kształtu i wielkości wyrobu.
Wytłaczanie-
Proces ciągłego formowania wyrobów z tworzyw sztucznych. Polega na
uplastycznieniu tworzywa w wytłaczarce i następnie przepchaniu tego tworzywa pod
wpływem wysokiego ciśnienia.
Wytłaczanie z rozdmuchiwaniem
-Polega na odpowiednim, w zależności od potrzeb
rozdmuchiwaniu wytłaczanego profilu.
Wytryskiwanie
- polega na wtłaczaniu roztopionego tworzywa do formy, w której zestala
się w kształtkę. W procesie wtryskiwania uzyskuje się wypraskę charakteryzującą się nie
tylko określonym kształtem, lecz także specyficzną strukturą…(dalszej notatki brak,
przepraszam)
Prasowanie
stosuje się do wytwarzania wyrobów z tworzyw termoutwardzalnych.
WALCOWANIE I KALANDROWANIE
Walcowanie wstępne
-proces polegający na wielokrotnym wywoływaniu płynięcia..(znów
brak dalszej notatki)
Walcowanie formujące-….
Kalandrowanie
-proces ciągłego formowania z materiałów polimerowych. Polega na
uplastycznieniu tworzywa we wcześniejszym procesie przetwórczym, następnie jego
kształtowaniu pod wpływem nacisków wywieranych przez walce(??)…(znów nie
zdążyłam więcej zapisać).
Technologia i wtryskarki do tworzyw sztucznych.
Tą technologią wytwarza się produkty o złożonych kształtach,
z możliwością wielobarwnych i wielokomponentowych wtrysków.
Wtryskarki można podzielić na:
-
poziome (kolumnowe i bez kolumnowe);
-
pionowe (stosowane do wyrobów wielokomponentowych).
Wtryskarka pozioma kolumnowa
[ Pobierz całość w formacie PDF ]